ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ

Ο Παγκόσμιος Άτλαντας του 16ου αιώνα που παραμένει το μεγαλύτερο αίνιγμα των κρυπτογράφων

Η μορφή του γελωτοποιού έχει εμπνεύσει από βασιλιάδες και θρόνους μέχρι τραπουλόχαρτα και καλλιτεχνικά θεάματα, υπάρχει ωστόσο μια απεικόνισή του που παραμένει πραγματικό μυστήριο για τους χαρτογράφους, τους ιστορικούς και τους κρυπτογράφους.

Πρόκειται για την αναπαράσταση μιας προτομής γελωτοποιού βασιλικής αυλής, με τα μπιχλιμπίδια και τα καμπανάκια του, στο πρόσωπο του οποίου έχει ξεδιπλωθεί ο παγκόσμιος χάρτης του γνωστού κόσμου κατά τον 16ο αιώνα.

Και παρά το γεγονός ότι η γκραβούρα έχει μπει στο μικροσκόπιο της επιστήμης αναρίθμητες φορές, ακόμα και σήμερα μόνο σπέκουλες μπορούν να διατυπωθούν για το πότε, το πώς και το γιατί εμφανίστηκε αυτός ο χάρτης.

Το μεγαλύτερο αίνιγμα της δυτικής χαρτογραφίας, όπως έχει χαρακτηριστεί από όποιον ασχολήθηκε στα σοβαρά μαζί του, συνεχίζει να πονοκεφαλιάζει τους ειδικούς, καθώς ανθίσταται πεισματικά σε κάθε απόπειρα εξιχνίασης των μυστικών του.

Για ποιον φτιάχτηκε το χαρακτικό; Και τι ήθελε να πει ο δημιουργός του; Απάντηση ίσως να μην πάρουμε ποτέ, κάποιοι ωστόσο δεν αποθαρρύνονται και τσαλαβουτούν στην επικράτειά του προσπαθώντας να φέρουν στην επιφάνεια τα αφανέρωτα μυστικά του…

Τι ξέρουμε

Παρά τις επτασφράγιστες πύλες του, κάποια πράγματα είναι γνωστά για τον Χάρτη του Γελωτοποιού, όπως τον αποκαλούν συνήθως οι κρυπτογράφοι. Ξέρουμε, για παράδειγμα, πως η χαλκογραφία έχει διαστάσεις 35,5×48,2 εκατοστών και, σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία, τυπώθηκε κάπου μεταξύ 1580-1590.

Κι αυτό γιατί η απεικόνιση του κόσμου μοιάζει πολύ με τον χάρτη του φλαμανδού χαρτογράφου Ορτέλιους, ο οποίος είχε τυπώσει τον Μάιο του 1570 τον πρώτο σύγχρονο άτλαντα της νέας εποχής, το περιβόητο «Θέατρο του Κόσμου» (Theatrum Orbis Terrarum). Οι οβάλ χάρτες του Ορτέλιους έγιναν κοινός τόπος στην Ευρώπη των τελών του 16ου και των αρχών του 17ου αιώνα.

Τι εικάζουμε

Κι από δω αρχίζει το μυστήριο: γιατί έβαλε ο δημιουργός τον χάρτη της γνωστής οικουμένης μέσα σε στολή γελωτοποιού; Ποιον ακριβώς κοροϊδεύει ο βασιλικός παλιάτσος και για ποιον λειτουργεί η αλληγορία;

Ακόμα χειρότερα, ο Χάρτης του Γελωτοποιού δεν ήταν η πρώτη φορά που κάποιος σκέφτηκε να χλευάσει τον κόσμο βάζοντάς τον στο πρόσωπο ενός επαγγελματία διασκεδαστή. Το ίδιο ακριβώς έκανε το 1575 ο γάλλος χαρτογράφος Jean de Gourmont.

Παρά το γεγονός ότι ο δικός του χάρτης είναι ελαφρώς μικρότερος και πιο οβάλ σε σχήμα, οι ομοιότητες των δύο αναπαραστάσεων παραμένουν εντυπωσιακές, κάτι που η ακαδημαϊκή κοινότητα δεν θεωρεί καθόλου συμπτωματικό. Ο χάρτης του Gourmont ενέπνευσε πιθανότατα τον δημιουργό του Χάρτη του Γελωτοποιού, η ταυτότητα του οποίου παραμένει επίσης μυστήριο.

Στην αριστερή γωνία διαβάζουμε το όνομα «Orontius Fineus», τη λατινική εκδοχή του γάλλου μαθηματικού και χαρτογράφου Oronce Finé. Ωραία, είπαν κάποιοι, αυτός είναι ο δημιουργός, καθώς ο γεωγράφος είχε δημοσιεύσει το 1531 τη δική του άποψη για τον Παγκόσμιο Άτλαντα. Μόνο που ο Finé πέθανε το 1555, σε ηλικία 50 ετών, πολύ πριν από την πιθανολογούμενη ημερομηνία κυκλοφορίας του Χάρτη του Γελωτοποιού δηλαδή.

Μια διαφορετική γραμμή σκέψης θέλει τον αινιγματικό χάρτη να γελοιοποιεί την αναπαράσταση του Finé, ο οποίος είχε μπει στη φυλακή το 1524 επειδή χρησιμοποιούσε την αστρολογία για προβλέψεις, ακόμα και για σοβαρές ιατρικές αποφάσεις. Ποια η πραγματική σχέση του Finé με τη δημιουργία του χάρτη, ποιος να πει;

Άλλοι πάλι ακαδημαϊκοί πιστεύουν ότι ο χαρτογράφος ήταν ο Epichthonius Cosmopolites, το όνομα του οποίου εμφανίζεται στο παραπάνω διακοσμητικό πλαίσιο: «Ο Δημόκριτος ο Αβδηρίτης γέλασε μαζί του, ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος έκλαψε πάνω του και ο Epichthonius Cosmopolites το απεικόνισε». Ποιος είναι όμως αυτός ο Epichthonius Cosmopolites που τολμά να αναμετρηθεί με τα ιερά τέρατα της αρχαιοελληνικής σκέψης; Αποδείξεις ότι έζησε ένας τέτοιος άνθρωπος δεν έχουμε στα χέρια μας, κάτι που βαθαίνει το αίνιγμα και πυροδοτεί μια νέα σειρά υποθέσεων.

Γιατί παραδοσιακά ο γελωτοποιός ήταν ο μόνος άνθρωπος που μπορούσε να καυτηριάσει ανοιχτά τη μοναρχία, χωρίς συνέπειες τουλάχιστον. Κι έτσι κάποιοι μελετητές καταλήγουν πως ο χάρτης δημιουργήθηκε ως σχόλιο για την ανακρίβεια των χαρτών της εποχής, μιας εποχής που έμελλε να γνωρίσει τεράστιες ανακαλύψεις και βαθιές κοινωνικο-πολιτικές αλλαγές. Και μιλάμε εξάλλου για μια ιστορική περίοδο όπου οι οπτικές αναπαραστάσεις του κόσμου εξυπηρετούσαν σαφείς πολιτικούς σκοπούς.

Απολαύστε, ενδεικτικά, τον χάρτη της αμερικανικής ηπείρου που δημοσίευσαν το 1562 στην Αμβέρσα ο ισπανός χαρτογράφος Ντιέγκο Γκουτιέρες και ο ολλανδός χαράκτης Χιερόνιμους Κοκ και ήταν γεμάτος από θαλάσσια τέρατα, εξωτική χλωρίδα και πανίδα, γοργόνες και μυστηριώδεις πολιτισμούς! Καμιά σχέση με την πραγματικότητα κοντολογίς…

Ήταν πράγματι αλληγορία για μια κατάφωρα ιδεολογική εποχή που δεν νοιαζόταν ούτε για την ακρίβεια των γεωγραφικών αναπαραστάσεών της; Ήταν ένα σχόλιο πάνω στην έννοια της οικουμενικής αλήθειας και της εντελώς αναξιόπιστης ενσάρκωσής της, βορά στην απαρέγκλιτη κοινωνική και πολιτική ιεραρχία;

Ή μήπως το μήνυμά του ήταν σαφώς πιο πεσιμιστικό; Η λατινική μετάφραση εξάλλου της φράσης του «Εκκλησιαστή», «ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης», δεν μπορεί να βρίσκεται τυχαία εκεί. Ο δημιουργός θρηνεί πιθανότατα για τη ματαιοδοξία του κόσμου και την αφέλεια όσων πιστεύουν σε δοξασίες, όπως υποδεικνύουν οι λατινικές παροιμίες που βλέπουμε και σε άλλα σημεία, λες και όλα είναι ψεύτικα

Μήπως ήταν αυτή η άβολη αλήθεια που θέλησε να μοιραστεί μαζί μας ο αινιγματικός δημιουργός; Ότι ο κόσμος είναι ζοφερός, παράλογος και επικίνδυνος και κάθε αλήθεια που πιστεύουμε ακράδαντα δεν είναι παρά σχετική έννοια και αντικείμενο προσωπικής προτίμησης;

Πηγη : https://www.escapemedia.gr

Μυτιλήνη: Τα άγνωστα Χριστούγεννα του 1944 (φωτογραφίες)

Μυτιλήνη: Τα άγνωστα Χριστούγεννα του 1944 (φωτογραφίες)

• 

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Ο Δεκέμβρης του 1944 στη Μυτιλήνη έληξε με τη νίκη των δυνάμεων της αριστεράς που με διαπραγματεύσεις αλλά και έντονη την παρουσία των στρατιωτικών δυνατοτήτων της απέκρουσε την απόβαση σημαντικών δυνάμεων αποικιακών στρατευμάτων που έφθασαν στην προβλήτα της πόλης τα χαράματα της 24ης Δεκεμβρίου 1944.

Διοικητής τους ο Άγγλος ταξίαρχος Turnbull επικεφαλής μοίρας αγγλικών πολεμικών και μεταγωγικών καραβιών. Σ’ αυτά περιλαμβάνονταν το αγγλικό καταδρομικό «Σείριους», το αγγλικό ναρκαλιευτικό «Στάφα», ένα μικρό αγγλικό αποβατικό, ένα αγγλικό σκάφος ΜL, το ελληνικό αντιτορπιλικό «Κανάρης» το οποίο και βρισκόταν σε «κράτηση» επειδή το πλήρωμά του είχε αρνηθεί να υπακούσει τον κυβερνήτη του που είχε διατάξει να χτυπηθεί με κανονιοβολισμούς ο Πειραιάς και τέλος το ελληνικό υποβρύχιο «Νηρεύς» που όπως αποδείχθηκε από μέρες βρισκόταν έξω από το λιμάνι της Μυτιλήνης. Τα μεταγωγικά σκάφη ήταν τρία, ένα επτά χιλιάδων τόνων, ένα πέντε χιλιάδων τόνων και ένα τεσσάρων χιλιάδων τόνων.

Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι τώρα κύρια από το βιβλίο «Η αντίσταση στη Λέσβο- Πηγές και πτυχές της» των Π.Κ. Κεμερλή και Α.Σ. Πολυχρονιάδη και τις μαρτυρίες του τότε γραμματέα της νομαρχιακής επιτροπής του ΕΑΜ και μετέπειτα ιστορικού δημάρχου της Μυτιλήνης Απόστολου Αποστόλου που περιλαμβάνονται στο βιβλίο του «Μνήμες» η προσπάθεια απόβασης των αγγλικών στρατευμάτων ήταν σε γνώση των «παπανδρεϊκών» του νησιού. Αλλά και των άλλων παραγόντων - εκπροσώπων της «εθνικής κυβέρνησης» που την παραμονή της άφιξης της αγγλικής μοίρας προχώρησαν στην για λόγους ασφαλείας φόρτωση του συνόλου των αρχείων της ναυτικής βάσης Μυτιλήνης στο αντιτορπιλικό «ΑΕΤΟΣ» που βρισκόταν μέσα στο λιμάνι της Μυτιλήνης και το οποίο απέπλευσε ξαφνικά το πρωί του Σαββάτου 23 .12.1944.

Η άφιξη των αγγλικών στρατευμάτων έξω από το λιμάνι της Μυτιλήνης έγινε αντιληπτή κατ’ άλλους από πολιτοφύλακες σκοπούς της προκυμαίας που ειδοποίησαν σχετικά τους αξιωματικούς της εθνικής πολιτοφυλακής και στη συνέχεια του ΕΛΑΣ. Κατ’ άλλους έγινε αντιληπτή από το γραμματέα της περιοχής Αιγαίου του ΚΚΕ Παναγιώτη Γώγο και το γραμματέα διαμερίσματος Αιγαίου του Αγροτικού Κόμματος Ελλάδας Παναγιώτη Κεμερλή οι οποίοι και πρώτοι με χωνιά κάλεσαν τους Μυτιληνιούς στο λιμάνι προς απόκρουση των Εγγλέζων.

Στο επιταγμένο από τους Βρετανούς τότε ξενοδοχείο «Αιγαίον» στη σημερινή πλατεία Σαπφούς (όπου σήμερα στεγάζονται τα γραφεία της νομαρχιακής επιτροπής Λέσβου του ΚΚΕ) έγιναν οι πρώτες διαπραγματεύσεις μεταξύ των δυο πλευρών με στόχο την αποφυγή της σύγκρουσης. Από το ΕΑΜ στην επιτροπή θα συμμετείχαν ο γραμματέας του Απόστολος Αποστόλου και ο Αχιλλέας Κοντάρας, από τον ΕΛΑΣ ο διοικητής του Βασίλης Ευλαμπίου, από το φρουραρχείο ο φρούραρχος του ΕΛΑΣ Φώτης Δήμου και από την εθνική πολιτοφυλακή και εθνοφυλακή ο ταγματάρχης Σοφοκλής Βουρνάζος στέλεχος στη διάρκεια της κατοχής της οργάνωσης «Όμηρος» και με επαφές με το κλιμάκιο της αγγλικής υπηρεσίας Μ.Ι.6.

Στο ξενοδοχείο «Αιγαίον» οι παραπάνω συναντήθηκαν με το διοικητή νήσων Αιγαίου Χρ. Τσιγάντε ο οποίος και τους ανακοίνωσε πως αυτοκρατορικά στρατεύματα αποτελούμενα από οκτακόσιους ινδούς στρατιώτες θα αποβιβαστούν στο νησί για να ξεκουραστούν, να γυμναστούν και στη συνέχεια να αναχωρήσουν για τα Δωδεκάνησα «όπου και θα πολεμήσουν τον κοινό εχθρό». Το αίτημα απορρίφθηκε αμέσως μια και όπως ειπώθηκε «η κατάσταση είναι κρίσιμη και τυχόν απόβαση θα αποτελούσε πρόκληση όταν μάλιστα στην Αθήνα γίνεται πόλεμος».

Στην απάντηση της επιτροπής ο Τσιγάντες απάντησε με πρόσκληση στο «Σείριους» όπου και ο Turnbull θα συναντιόταν με τους εκπροσώπους των ΕΑΜικών οργανώσεων. Στο μεταξύ στην προκυμαία της Μυτιλήνης είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται πολίτες με κάθε λογής οπλισμό αλλά και ένοπλες ομάδες του ΕΛΑΣ. Στη διάρκεια των πρώτων διαπραγματεύσεων μάλιστα το σκάφος ML προσπάθησε να πλησιάσει στην προκυμαία και να αποβιβάσει στρατό, προσπάθεια η οποία και αποκρούστηκε δυο φορές από τους συγκεντρωμένους πολίτες και στρατιωτικούς του ΕΛΑΣ. Τότε και ειπώθηκε για πρώτη φορά από κάποιους το σύνθημα «γκομπάκ», μυτιληνιά παράφραση του «go back», σύνθημα το οποίο και ονομάτισε τις τριήμερες συγκρούσεις σαν «μάχη του γκομπάκ».

Στο «Σείριους» ο Άγγλος ταξίαρχος ζήτησε να επιτραπεί η απόβαση των στρατευμάτων βεβαιώνοντας πως δεν επρόκειτο να υπάρξει ανατροπή του ΕΑΜικού καθεστώτος στο νησί. Σημείωσε μάλιστα ότι «η απόβαση θα γινόταν στη βάση συμφωνίας με στελέχη του ΕΑΜ που είχε γίνει πριν από ένα μήνα». Το τελευταίο επανέλαβε και γραπτά προς την επιτροπή του ΕΑΜ γεγονός που προκαλεί έως και σήμερα ένα σημαντικό ιστορικό ερώτημα σχετικά με το ποια στελέχη του ΕΑΜ χωρίς να ενημερώσουν τα όργανα του κινήματος είχαν προχωρήσει σε συμφωνία απόβασης αγγλικών στρατευμάτων στη Λέσβο. Φυσικά το αίτημα του Turnbull απορρίφθηκε ενώ για τρίτη φορά το απόγευμα της ίδιας μέρας οι διαπραγματεύσεις συνεχίστηκαν αυτή τη φορά στο ξενοδοχείο «Αιγαίον» όπου έφτασε και ο Άγγλος ταξίαρχος. Σ’ αυτήν για πρώτη φορά από τον Τσιγάντε χρησιμοποιήθηκε το επιχείρημα της «καταπληκτικής πυκνότητας πυρός των αυτοκρατορικών στρατευμάτων και των πολλών θυμάτων που θα υπήρχαν σε περίπτωση παρεμπόδισης της αποβίβασής τους».

Με στόχο τη συγκέντρωση στη Μυτιλήνη του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού στρατιωτικών δυνάμεων από μεριάς του ΕΛΑΣ οι εκπρόσωποι των ΕΑΜικών οργανώσεων προσπαθούσαν να κερδίσουν χρόνο ζητώντας την επανάληψη των διαπραγματεύσεων την επομένη μέρα, ανήμερα τα Χριστούγεννα.

Τελικά ο Turnbull και μετά από την ουσιαστική απόρριψη του αιτήματός του από την ΕΑΜική πλευρά για απαγκίστρωση των δυνάμεων του ΕΛΑΣ από το λιμάνι αποδέχθηκε την επανάληψη της συζήτησης την επόμενη μέρα. Ήδη όμως με ενεργοποίηση κύρια των οργανώσεων του ΚΚΕ στη Μυτιλήνη, στη βόρεια είσοδο του λιμανιού της πόλης γνωστή τότε ως «Μπλόκια» φτάνουν χιλιάδες οπλισμένων Μυτιληνιών οι οποίοι και σε πολύ άσχημες καιρικές συνθήκες παραμένουν εκεί έτοιμοι να αποκρούσουν οποιαδήποτε προσπάθεια απόβασης των αγγλικών στρατευμάτων. Κύρια με φροντίδα του γραμματέα της περιοχής Αιγαίου του ΚΚΕ Παναγιώτη Γώγου οργανώνονται και οδοφράγματα που αποκλείουν την πρόσβαση από το λιμάνι σε γειτονιές της Μυτιλήνης. Πολλά από αυτά τα οδοφράγματα παρέμειναν σε χρήση για μήνες, κάποια δε έως σχεδόν τα μέσα του εμφυλίου πολέμου.

Στις 9 το πρωί της 25 Δεκεμβρίου 1944 η επιτροπή των ΕΑΜικών οργανώσεων απορρίπτει γραπτά τα αιτήματα των Βρετανών ενώ έχει συμπληρωθεί πλήρως η άμυνα της πόλης, όλο δε το λιμάνι είναι κατειλημμένο από ένοπλους πολίτες. Σε όλη τη διάρκεια της μέρας των Χριστουγέννων και της νύχτας 25 προς 26 Δεκεμβρίου οι συναγερμοί στην ΕΑΜική πλευρά διαδέχονται ο ένας τον άλλο μια και από τα αγγλικά πλοία ξεκινούσαν αποβατικές ενέργειες οι οποίες όμως και στη συνέχεια σταματούσαν.

Το μεσημέρι της 26ης Δεκεμβρίου το αγγλικό φορτηγό, το μόνο σκάφος που είχε καταφέρει να πλευρίσει στο εξωτερικό λιμάνι, αποπλέει και ενώνεται με τα υπόλοιπα πλοία που βρισκόταν έξω από το λιμάνι. Έως το βράδυ της 27ης Δεκεμβρίου όλα τα πλοία πλην του «Σείριους», κατά διαστήματα είχαν φύγει. Το πρωί της ίδιας μέρας ο συγκεντρωμένος λαός ζητά την απόλυση του νομάρχη Κόντη που δεν είχε συμπαρασταθεί στις λαϊκές κινητοποιήσεις. Στο κτίριο της νομαρχίας το ίδιο απόγευμα ο Turnbull σε συνάντησή του με εκπροσώπους των ΕΑΜικών οργανώσεων εκφράζει τη λύπη του για την παρεξήγηση και ζητά απλώς να αποβιβαστεί ένα μικρό τμήμα 70-80 ανδρών που θα παρελάσει στην προκυμαία και θα καταθέσει στεφάνι σε ένα μνημείο πεσόντων. Και αυτό το αίτημα του Άγγλου στρατιωτικού δεδομένης πλέον της συγκεντρωμένης ισχύος των ΕΑΜικών οργανώσεων απορρίπτεται.

Το πρωί της Πέμπτης 28 Δεκεμβρίου 1944 ο πλοίαρχος Edwards ανακοινώνει στο ΕΑΜ πως «ήταν άσχημος ο καιρός τόσες μέρες και δεν συναντήθηκε μαζί τους αν και θα το ήθελε. Τώρα που έφτιαξε ο καιρός ήρθε και ανακοινώνει πως τα στρατεύματα δεν θα αποβιβαστούν και πως όλοι φεύγουν». Το μεσημέρι εκείνης της μέρας η νίκη των ΕΑΜικών δυνάμεων γιορτάζεται με παρέλαση του ΕΛΑΣ ενώ ο πλοίαρχος Edwards λίγο πριν την αναχώρησή του παραθέτει στο ξενοδοχείο «Αιγαίον» δεξίωση προς τιμήν των εκπροσώπων του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ!

Οι πολίτες έχουν ήδη αποχωρήσει έχοντας φτιάξει όπως συνήθως συμβαίνει στη Λέσβο τραγούδια γι’ αυτό που πίστεψαν σαν νίκη. Στο σκοπό του «μπελ αμί» τραγουδούν:

«Του ΙΑΜ, του ΙΑΜ τσι γ’ ΙΠΟΝ

μας ανοίξαν τα μάτια λοιπόν

τσ’ οτ’ να κάνιτι, ρε γκμπαρ

δε μας βάζιτι σαμάρ

στς ικλουγές θα μας βριτι απών

Ρε Γιωργου βασλέ μας

για ρίξι πρους τνι γη κουμάτ του βλέμας

Η βασλές του κλουτσιάρκου του μλάρ

δε του πήρι ακόμα χαμπάρ

τς έςτσλι τουν Παπαντριγιά

τσι τς Αράπδις ντ γκουπριγιά

να μας βάλιν τσινούργιου σαμάρ.

Φουνιάδις φασίστις

αγήτε μη σας στείλουμι στς ακσίστις.

Μα κσπάσαν τα μλάρια

πιτάξαν απ τις κατίνις τα σαμάρια»

Πολλοί ακόμα και σήμερα αναρωτιούνται γιατί οι Βρετανικές και οι άλλες συνταγμένες με την εθνική κυβέρνηση δυνάμεις προχώρησαν στη συνειδητή «ήττα» του τριήμερου 24 έως 27 Δεκέμβρη 1944 στη Λέσβο. Αν μη τι άλλο ήξεραν πως είχαν να κάνουν με το μόνο νησί με ΕΑΜική αυτοδιοίκηση, εθνική πολιτοφυλακή και πλήρως επανδρωμένο σύνταγμα ΕΛΑΣ, λαϊκά δικαστήρια αλλά και με το 85% του πληθυσμού του οργανωμένο στις ΕΑΜικές οργανώσεις.

Κάποιοι υποστηρίζουν πως επρόκειτο για μια προσπάθεια επιβεβαίωσης του προπολεμικού και επί σειρά ετών βουλευτή Λέσβου και Πρωθυπουργού της «εθνικής κυβέρνησης» Γεωργίου Παπανδρέου έναντι των αντιπάλων του στο «εθνικόφρον» στρατόπεδο.

Επιβολή του σε ένα νησί με τέτοια κυριαρχία της αριστεράς θα σήμαινε ότι μπορούσε να τα καταφέρει και στην άλλη Ελλάδα όπου οι συσχετισμοί δεν ήταν τόσο αρνητικοί.

Κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν ότι η απόπειρα αποβίβασης αποικιακών στρατευμάτων της Μεγάλης Βρετανίας στη Μυτιλήνη στις 24 Δεκεμβρίου 1944 δεν ήταν παρά μια προσπάθεια στα πλαίσια του σχεδίου δημιουργίας ενός «νόμιμου» νησιωτικού ελληνικού κράτους όπου και θα εγκαθίστατο η κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου σε περίπτωση ήττας στη μάχη της Αθήνας και το οποίο θα γινόταν διεθνώς αποδεκτό ως το μόνο ελληνικό κράτος. Η ηπειρωτική Ελλάδα διεθνώς διπλωματικά απομονωμένη με κυρίαρχη εκεί την αριστερά θα έφθινε έως αναδιοργάνωσης των Άγγλων οπότε και με ικανές δυνάμεις το «ελληνικό ζήτημα» θα έληγε προς όφελος της αυτοκρατορίας.

Άλλοι τέλος υποστηρίζουν ότι η ενέργεια των Άγγλων δεν ήταν σε γνώση της κυβέρνησης Παπανδρέου επρόκειτο δε για μια προσπάθεια η αυτοκρατορία να κάνει αισθητή την παρουσία της στο βόρειο Αιγαίο σε μια προσπάθεια αποθάρρυνσης της όποιας πρόθεσης των Σοβιετικών για δημιουργία μελλοντικού προγεφυρώματος στην περιοχή δια της Θεσσαλονίκης.

Όποια κι αν από τις τρεις παραπάνω εκδοχές κι αν ισχύει γεγονός είναι ότι ο Δεκέμβρης του ‘44 στη Μυτιλήνη έληξε με τη νίκη των δυνάμεων της αριστεράς. Τη μόνη νίκη της Αριστεράς εκείνον τον προ 74ετίας Δεκέμβρη.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

- «Χριστούγεννα στη Μυτιλήνη 1944» - έκδοση «ελεύθερη Λέσβος» Μάρτιος 1945

- Απόστολος Ε. Αποστόλου «Μνήμες» - Εκδόσεις Κ. Καπόπουλου Αθήνα 1985

- Π.Κ. Κεμερλή και Α.Σ. Πολυχρονιάδη «Η αντίσταση στη Λέσβο, πηγές και πτυχές της» - Αθήνα 1988

(Οι φωτογραφίες που επισυνάπτονται είναι από το αρχείο του Σίμου Χουτζαίου)

^{Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ}

Ιστορία του ΤΤ- Isle of Man

Aν και πέρασαν περισσότερα απο 100 χρόνια, οι κυνηγοί της αδρεναλίνης μαζεύονται κάθε καλοκαίρι στο Isle of Man για τον ίδιο λόγο που συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά το 1907,  το φημισμένο πλέον Tourist Trophy γνωστό ως το TT του Isle of Man.

Πως ξεκίνησαν όλα;

Το πνεύμα ανταγωνισμού και εξέλιξης έφερε τους αγώνες στο Νησί, καθώς όλες οι μορφές αγώνων σε δημόσιους δρόμους στην Βρεττανία απαγορεύτηκαν το 1903 με πράξη του κοινοβούλιου  και τέθηκε επίσημο όριο ταχύτητας τα 20 mph για όλη την επικράτεια. Ο γραμματέας της Λέσχης αυτοκινήτου Βρεττανίας και Ιρλανδίας, Sir Julian Orde, επισκέφθηκε το 1904 το Manx με την ελπίδα οτι οι τοπικές αρχές θα ήταν πιο ελαστικές και φιλικές στην ιδέα οργάνωσης αγώνα σε δημόσιους δρόμους.

Είχε δίκιο! Με νομοθετική πράξη το 1904 δόθηκε η άδεια για την διεξαγωγή του 1904 Gordon Bennett Car Trial, που θα ήταν ο Βρεττανικός αγώνας στο πλαίσιο του Ευρωπαικού πρωταθλήματος αυτοκινήτων, σε μια διαδρομή 52,15 μίλια. Το 1905 έγινε το πρώτο trial για μοτοσυκλέτες που έτρεξαν στην ίδια διαδρομή την επόμενη του αγώνα των αυτοκινήτων. Οι αδύναμες μοτοσυκλέτες δεν κατάφεραν να ανέβουν τις απότομες ανηφόρες της διαδρομής στο βουνό, οπότε η διαδρομή άλλαξε. Απο το Douglas πήγαινε νότια στο Castletown και μετά βόρεια στο Ballacraine ακολουθώντας τον κεντρικό Α3 δρόμο, και επέστρεφε στο Douglas μέσω του Colby και Glen Vine. Τον πρώτο αγώνα μοτοσυκλέτας κέρδισε ο J.S. Campbell σε 4 ώρες, 9 λεπτά και 36 δεύτερα.

Μέχρι το 1911 οι μοτοσυκλέτες έμειναν μακριά απο το βουνό και την ορεινή διαδρομή. Το 1907 έγινε η επίσημη πρόταση απο τον εκδότη του περιοδικού "Motor-Cycle" για μόνιμο αγώνα μοτοσυκλετών στο Νησί, κατά την διάρκεια του ετήσιου δείπνου της Λέσχης Αυτοκίνητου-Μοτοσυκλέτας (ACU) στο Λονδίνο (17 Ιανουαρίου). Ορίστηκαν κατηγορίες μονοκύλινδρα (90mpg)  και δικύλινδρα ( 75mpg) με κριτήριο την κατανάλωση καυσίμου. Αυτό έγινε γιατί οι οργανωτές ήθελαν να δείξουν την τουριστική πλευρά της μοτοσυκλέτας. Επίσης τέθηκαν κανόνες για τον εξοπλισμό, όπως σέλλες, πετάλια, φτερά και εξατμίσεις.

Το 1911 η διαδρομή για τις μοτοσυκλέτες περιελάμβανε για πρώτη φορά το βουνό, το γνωστό "Snaefell Mountain Course". Η οργανώτρια του αγώνα ACU, ανακοίνωσε έναν αγώνα με την ορεινή διαδρομή 4 γύρων για την κατηγορία Junior (150 μίλια), και 5 γύρων για την κατηγορία Senior (189 μίλια). Τα πλήθη θεατών που είχαν συγκεντρωθεί, έγιναν μάρτυρες μιας σαρωτικής επικράτησης του Αμερικάνου κατασκευαστή Indian που πήρε τις τρείς πρώτες θέσεις. Τον επόμενο χρόνο η βρεττανική υπερηφάνια αποκαταστάθηκε απο την Scott, μια εταιρεία παραγωγής δίχρονων μοτοσυκλετών με έδρα το Yorkshire, και την Douglas στην κατηγορία Junior 350cc που πήρε τις δύο πρώτες θέσεις, αν και ο αγώνας κόντεψε να ακυρωθεί λόγω των απειλών πολλών κατασκευαστών να μην συμμετάσχουν λόγω της αδυναμίας που έιχαν δείξει τον περασμένο χρόνο οι μονοτάχυτες μοτοσυκλέτες να ανέβουν την ορεινή διαδρομή. Η ορεινή διαδρομή που σκορπούσε τον τρόμο, ουσιαστικά ήταν ένας καρόδρομος που διακοπτόταν απο φράχτες και ξύλινες πόρτες μεταξύ των χωραφιών. Ο πρώτος αναβάτης το πρωί ήταν υποχρεωμένος να ανοίξει τις πόρτες και ο τελευταίος της ημέρας στην διαδρομή να τις κλείσει!!!

Το 1914 έγινε ο τελευταίος αγώνας πρίν ξεσπάσει ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, μέχρι το 1920 που ξαναέγινε αγώνας στο Νησί. Ο Cyril Williams στην Junior κατηγορία κέρδισε με έναν ηρωικό τρόπο την πρώτη θέση, αφού πέρασε την γραμμή τερματισμού σπρώχνοντας το AJS που οδηγούσε για 5 μίλια απο το σημείο που είχε χαλάσει. To 1921 ο έφηβος Stanley Woods πήρε το φέρρυ απο την Ιρλανδία ανάμεσα σε χιλιάδες θεατές για να δεί τον αγώνα στο Νησί. Τον επόμενο χρόνο, δεκαεπτά χρονών πλέον πήρε μέρος ως αγωνιζόμενος στο πρώτο του ΤΤ. Την δεκαετία του '20 η βελτίωση της ποιότητας των δρόμων της διαδρομής, έφερε συνεχή ρεκόρ στο γυρολόγιο. Το 1920 το ρεκόρ γύρου ήταν 55.62 mph και μέχρι το ξέσπασμα του 2ου Παγκόσμιου Πόλεμου είχε ανάβει στα 90 mph.

Το ΤΤ του 1922 είναι αξιομνημόνευτο για δύο γεγονότα. Ο Tom Sheard κέρδισε στα 350cc με τα κυρίαρχα AJS, και έγινε ο πρώτος αναβάτης-κάτοικος του Νησιού που πέτυχε κάτι τέτοιο, και ο δεκαεπτάχρονος Stanley Woods πήρε την 5η θέση με ένα Cotton σε 3 ώρες 50' 33" παρόλο που του είχε σπάσει η εξάτμιση, και πήρε φωτιά αναβάτης και μοτοσυκλέτα κατά την διάρκεια του ανεφοδιασμού. Ο αγώνας του 1923 είχε μια καινούργια κατηγορία, μοτοσυκλέτες με καλάθι. Νικητής ήταν  ο Freddie Dixon με συνεπιβάτη τον Walter Perry. Στην Junior 350cc  ο Stanley Woods πέτυχε την πρώτη νίκη του απο συνολικά δέκα TT νίκες,  με την τελευταία να είναι το 1939. Το 1938 το ρεκόρ γύρου είχε ανάβει στα  91mph, ένα ρεκόρ που κράτησε ο Harold Daniell για 12 χρόνια. Ακουλούθησε διακοπή 8 χρόνων για το Isle of Man TT μέχρι που το 1947 μετά τον πόλεμο, ο Harold Daniell ξανακέρδισε με 82mph, χειρότερο ρεκόρ απο προπολεμικά λόγω της κακής ποιότητας καυσίμων.

Το 1949 το TT  έγινε ο Βρεττανικός αγώνας του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος. Ήταν παράλληλα και η τελευταία φορά που δύο βετεράνοι του ΤΤ, ο Harold Daniell με μία Norton και ο Freddie Frith με μια Velocette έτρεξαν στον αγώνα του TT, κερδίζοντας την Senior και Junior κατηγορία αντίστοιχα.

Την δεκαετία του '50  με την ιδιότητα του αγώνα Παγκόσμιου Πρωταθλήματος ήρθαν στο TT οι καλύτεροι οδηγοί του κόσμου. Η δεκαετία αυτή έφερε την άνοδο των Ιταλών κατσκευαστών με την Mondial, MV Augusta και την Gilera, και τους αναβάτες τους Carlo Ubbiali και Tarquinio Provini, Geoff Duke και Bob McIntyre. Επίσης, ο Bill Lomas και ο Ken Kavanagh με τα Moto Guzzi άφησαν την σφραγίδα τους στο Νησί. Το ρεκόρ του Harold Daniell έσπασε τρία χρόνια αργότερα,  απο τον Geoff Duke , που πέτυχε την πρώτη του νίκη στο διεθνές πλέον TT με μία Norton,  με 93.33mph στην κατηγορία Senior. Τον ίδιο χρόνο δημιουργήθηκε και η κατηγορία των 125cc. Το 1957, ο Σκωτσέζος Bob McIntyre έγινε ο πρώτος αναβάτης που έφτασε τα 100mph μέση ταχύτητα, παρόλη την προσπάθεια του  Geoff Duke που έφθασε τα 99.97mph. Το τέλος της δεκαετίας του '50 και η αρχή της δεκαετίας του '60 ήταν σίγουρα η Χρυσή εποχή του TT. Αναβάτες όπως ο John Surtees, ο Mike Hailwood, ο Giacomo Agostini, ο Phil Read και ο Jim Redman έφεραν στα όρια άνθρωπους και μηχανές. Την ίδια εποχή έκανε και την πρώτη εμφάνιση του ένας κατασκευαστής απο την Ιαπωνία,  η Honda.

Το 1961, ο Mike Hailwood κέρδισε το πρώτο του απο 14 TT, ενώ παράλληλα έγινε ο πρώτος αναβάτης που πέτυχε τρείς νίκες σε μία εβδομάδα, στα 125, 250 με μια Honda και στην Senior κατηγορία με μια Norton. Ο Hailwood συνέχισε τα επόμενα χρόνια με 5 σερί τίτλους στην Senior κατηγορία. Η μάχη μεταξύ του Giacomo Agostini επάνω στην MV και του Hailwood με μια Honda το 1967 στην κατηγορία Senior TT, θεωρείται απο πολλούς ως η κορυφαία στιγμή ανταγωνισμού στο Νησί. Μεταξύ 1965 και 1972, ο  Agostini έκανε 11 νίκες, ενώ το 1967  ο Hailwood ανέβασε και άλλο το ρεκόρ γύρου στα 108.77mph, το οποίο θα παρέμενε για τα επόμενα 11 χρόνια.

Το 1975 το απόλυτο ρεκόρ του  Hailwood, έσπασε τελικά ο Mike Grant  επάνω σε ένα δίχρονο τρικύλινδρο Kawasaki, με 109.80mph. Τον επόμενο χρόνο το ΤΤ βγήκε απο το πρόγραμμα του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος, αλλά μια νέα φουρνιά ηρώων ετοιμαζότανε να δείξει την ταχύτητα της και το ταλέντο, με πρώτο τον μυθικό σήμερα Joey Dunlop. Δεν πήρε πολυ για να φανεί πόσο ξεχωριστός αναβάτης ήταν ο Joey. Το 1977 κέρδισε το Jubilee Classic race, το πρώτο απο 26 νίκες που ακουλούθησαν. Την ίδια χρονιά τα Sidecar έσπασαν το φράγμα των 100mph, με τον George O’Dell και Kenny Arthur να γυρίζουν με ένα Yamaha sidecar στα 102.80mph. Επίσης ο Αμερικανός στάρ των GP, Pat Hennen, έγινε ο πρώτος αναβάτης που κατέβασε κάτω απο 20 λεπτά τον γύρο, επάνω σε ένα 500 Suzuki  στην κατηγορία Senior TT. Ο Mike Hailwood μετά απο 11 χρόνια απουσίας γύρισε το 1978 σε μεγάλη φόρμα και πήρε την νίκη, όπως και το 1979 που ήταν ο τελευταίος τίτλος του, με απολογισμό 14 νίκες TT.

Η δεκαετία του '80 σημαδεύτηκε απο ένα αναβάτη -  τον Joey Dunlop. Το 1980 ανέβασε το ρεκόρ γύρου στα 115mph, και το  1983 κέρδισε την πρώτη νίκη απο έξι διαδοχικές στην κατηγορία Formula One TT επάνω στα κυρίαρχα Honda. Ένας τραυματισμός σε αγώνα στο Brands Hatch σταμάτησε τον  Dunlop απο την υπεράσπιση του τίτλου του για έβδομη φορά το 1989,  όπου ο Steve Hislop έσπασε το ρεκόρ του Joey με 121.34mph!!!

Η άφιξη του World Superbike πρωταθλητή Carl Fogarty στο  TT του 1992 ήταν η αρχή απο πολλές επικές μάχες μεταξύ του Carl και του Steve Hislop. Το 1992 ήταν επίσης η χρονιά που ο Joey Dunlop ισοφάρισε το ρεκόρ του Mike Hailwood με 14 νίκες TT, επάνω σε ένα 125 Honda. Η Norton με αναβάτη τον Hislop, έκανε την πρώτη της σύγχρονη νίκη απο την τελευταία με τον Hailwood το 1961. Στα 48 του, ο Joey Dunlop έκανε την 26η και τελική νίκη του στο TT στην αρχή του νέου αιώνα. Το 2001 οι αγώνες ακυρώθηκαν για μόλις τρίτη φορά στην μακρά ιστορία τους, λόγω μεγάλης επιδημίας στην κτηνοτροφία που βρισκόταν σε έξαρση στην Βρεττανία. Το 2004 σημαδεύτηκε απο την τριπλή νίκη του John McGuinness, ο οποίος "γύρναγε" με μέση 129.4mph στον δρόμο για την 11η TT νίκη του φτιάχνοντας καινούργια ρεκόρ γύρου και αγώνα.

Για τα 100 χρόνια ΤΤ (2007), χιλιάδες θεατές κατάκλυσαν το Isle of Man για να δούν τον John McGuinness  με 130.354 mph  μέση ταχύτητα να κερδίζει τις κατηγορίες των  Superbike  και Senior, και να φτάνει τους 13 ΤΤ τίτλους. Ο Dave Molyneux στα sidecar πήρε και αυτός δύο νίκες, φτάνοντας συνολικά τις 13. Ο McGuinness υπεράσπισε τον τίτλο του και το 2008  στην Senior TT , ισοφαρίζοντας τις 14 νίκες του Mike Hailwood, αλλά ένα νέο αστέρι έλαμψε, ο Αυστραλός Cameron Donald που κέρδισε τις Superbike και Superstock κατηγορίες και τερμάτισε δεύτερος οριακά πίσω απο τον McGuinness στην Senior κατηγορία. Ο McGuinness πέρασε το ρεκόρ του Hailwood το 2009 με την 15η νίκη του στα Superbike. Στην κατηγορία Senior, αν και φαινότανε οτι είναι κοντά στην 16η ΤΤ νίκη του, έχασε την ευκαιρία όταν χαλάρωσε η αλυσίδα της μοτοσυκλέτας του. Πρόλαβε όμως να σπάσει το ρεκόρ μέσης ταχύτητας γύρου με το εξωπραγματικό 131.578mph.

Το 2011 γιορτάστηκαν τα 100 χρόνια της ορεινής διαδρομής... και ο αγώνας του Νησιού συνεχίζεται για τους κυνηγούς της αδρεναλίνης και ταχύτητας, αν και υπάρχουν πολλές φωνές πλέον εναντίον του αγώνα λόγω θεμάτων ασφαλείας. Υπερηχητικές ταχύτητες μέσα σε στενά δρομάκια κτίρια και αυλές, είναι σίγουρα εντυπωσιακές, αλλά 237 θάνατοι σε αγώνες και δοκιμαστικά  απο το 1907 έως το 2009 είναι εξίσου εντυπωσιακά πολλοί. Κλασσικό λογοπαίγνιο που δείχνει λίγο το κλίμα: γιατί οι αναβάτες του ΤΤ δεν επιτρέπεται να μπουν στο αεροπλάνο; Γιατί οι ανιχνευτές στον έλεγχο τους πιάνουν να μεταφέρουν ανάμεσα στα πόδια τους στρογγυλά σιδερένια αντικείμενα ( ο νοών νοείτω!!!)

Πηγή-φωτο: Επίσημο site Isle of Man TT

ΜΕΛΩΔΙΕΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΑΠΟΛΑΥΣΕΩΝ

Tου Αλεξανδρου Μιχαηλιδη

Επιταχύνω το βήμα μου στα στενοσόκακα του ιστορικού κέντρου μιας πόλης όπου εξ ορισμού ρεαλισμός και μύθος βρίσκονται σε αέναη επαφή ορθώνοντας μια εκλεκτική συγγένεια ανάτασης μέσα στο χρόνο. Λίγα τετράγωνα παρακάτω ο αρχέγονος ποταμός Guadalquivir (Γουαδαλκιβίρ) στήνει ένα ιδιόμορφο οπτικό σκηνικό με φόντο κάτι σπασμένα κλαδιά που παρασέρνονται από το ρεύμα.

Βρισκόμενος στη πόλη της Σεβίλλης, έκλεισα πίσω μου τα άγχη της ελληνικής επικράτειας που ταλανίζουν ολοένα και περισσότερους, με πρώτο και μη εξαιρετέο τον εαυτό μου, και έτσι υπό τη προσωρινή κάλυψη ενός σκέτου «προσεχώς» πήρα τους δρόμους ένα συννεφιασμένο απομεσήμερο ενός τυχαίου Νοέμβρη. Θα συναντούσα μερικούς φίλους σε μια πολύβουη γειτονιά της πόλης δίπλα στην plaza Encarnación (πλατεία ενανθρώπισης) ,τίποτα δεν είναι τυχαίο σε αυτό τον κόσμο άλλωστε. Στο ραντεβού ήταν όλοι εκεί , χαμόγελα , μια πρώτη ρουφηξιά τοπικής μπύρας “Cruz campo”, και πολύ όρεξη για κουβέντα ανταλλάσοντας απόψεις εκατέρωθεν ως δείγμα της εσωτερικής μας αγαλλίασης.

Είναι φορές που η μνήμη παραμερίζει πρόσωπα, τόπους, διευθύνσεις. Η αμφίδρομη ανάμνηση όμως με έκανε να στρέψω το νου μου με γρήγορες δρασκελιές στη παραποτάμια γειτονιά της Τριάνα , που ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα υποδέχτηκε κύματα αγροτικού κατά βάση πληθυσμού ,επί το πλείστον τσιγγάνους , οι οποίοι με τη σειρά τους μπόλιασαν στην εξέλιξη του τοπικού φολκλόρ τη δική τους έκφραση και οπτική ,φτιάχνοντας γέφυρες από ένα κόσμο διαφορετικό . Τον δικό τους ξεχωριστό κόσμο.

2 Η συγκεκριμένη πολυφυλετική συνύπαρξη ήδη από τη δεκαετία του 1920, θα αποπνεύσει έναν ασυνήθιστο «καλλιτεχνικό» δυναμισμό, αντλώντας θεματογραφία μέσα από ένα περιβάλλον φτώχειας και ένδειας. Όλα τα παραπάνω εμπεριέχονται μέσα στη ξακουστή ’’copla’’ (είδος ποιητικού τετράστιχου) , η οποία εκτινάσσεται από τα πνευμόνια του ερμηνευτή της, ποτέ αλάθητη , ίσως και υπερβολική για ένα απαίδευτο αυτί , όμως πάντα επίκαιρη και ξεχωριστή.

Η copla θεωρούνταν ως υποπροϊόν, ένα «παιδί» κατώτερου θεού από μελετητές και από μουσικούς. Κανείς όμως δεν είναι ικανός να καθορίσει τη θέση που της αρμόζει εκτός από τον ίδιο το λαό, και την θυμοσοφία του. Αναφέρει μια τέτοια στα τέλη του ’ 30: [ Esos cuatro puntalitos que sostienen a Triana, San Jacinto , Los Remedios , La O y señá de Santa Ana…. ] 1 Είναι τετράστιχο σπάνιας σημασίας από άποψη ρυμοτομίας της πόλης, όπου ο ανώνυμος δημιουργός επιχειρεί μια έμμεση «χαρτογράφηση» της τότε οικιστικής πραγματικότητας, κάνοντας νύξη στα συγκεκριμένα τέσσερα δημοφιλή σημεία της πόλης της Σεβίλλης.

2 1 “Αυτά τα τέσσερα υποστηρίγματα που οριοθετούν τη ( γειτονιά ) της Τριάνα , τη γειτονιά του Αγίου Υακίνθου ,των Ρεμέδιος την Ο ,με σημάδι την Άγια Άννα…(„μτφ. δική μας ) 2 Velasco Martínez Julio, La Peña Trianera:sus formas y sus hombres 1932-1982,ediciones:El Monte Caja de Ahorros,Sevilla,1982

3 Ειδικότερα στην Ανδαλουσία, το ιστορικό προτσές της τσιγγάνικης κοινότητας σχεδόν από τα τέλη του 15ου αιώνα, βίωνε όλα τα ελαττώματα μιας κοινωνίας βασισμένης σε θρησκευτικές αρχές αδιαλλαξίας ,η οποία στηρίχτηκε στις σε βάρος της φυλετικές περιθωριοποιήσεις. Το συγκεκριμένο αρνητικό περιβάλλον περιέργως θα αυξήσει με το πέρασμα του χρόνου την δημοτικότητα της copla, η οποία ατσαλωμένη από τη κοινωνική καταπίεση, ως προϊόν συναισθηματικής φόρτισης που ψάχνει τρόπο διαφυγής. Βασιζόμενη κυρίως στην αξιοπρέπεια και στον αυθορμητισμό των λαϊκών στρωμάτων που φυλακίζονται ή πέφτουν σε δυσμένεια, η copla ορθοποδεί μέσα σε κλίμα όξυνσης που εκπέμπουν με τη σειρά τους οι δύο κεντρικότεροι πολιτικοί πόλοι ,των ρεπουμπλικάνων και αυτού της φάλαγγας (εθνικιστές) που θα οδηγήσουν την Ισπανία στον Εμφύλιο πόλεμο (1936-1939). Επίσης δεν είναι άνευ σημασίας το γεγονός πως κάθε «αυθεντική» ποιητική έκφραση, η οποία γεννιέται μέσα από δύσκολες κοινωνικά συνθήκες ,δεν δύναται να οικειοποιηθεί από καμιά αριστοκρατία . Η copla λοιπόν ,που ως ποιητική έκφραση άπτεται στην αμεσότητα και την ειλικρίνεια των ανώνυμων δημιουργών της, συνεισφέρει με τη σειρά της σε ένα κλίμα εξωστρέφειας που θα οδηγήσει στη γέννηση του επονομαζόμενου «cante jondo», του φλαμένκο.

4 Μία ενδιαφέρουσα θεωρία για την εξαγωγή της ποιητικής χροιάς της copla έχει αναλύσει εκτενώς ο πανεπιστημιακός μελετητής, Gutiérrez Carbajo, πού μεταξύ άλλων υποστηρίζει « ότι ο λυρισμός που εμπεριέχει η «πρώτη ύλη» του φλαμένκο όπως είναι η copla, αποτελεί το κατεξοχήν είδος ανάγνωσης του φυσικού, κοινωνικού περιβάλλοντος των ερμηνευτών ,όμως περισσότερο του ίδιου του εαυτού τους. Η ποίηση του συγκεκριμένου μουσικού είδους επεξηγεί και ανασχεδιάζει, δίνει απώτερο νόημα στην αυθόρμητη έκφραση. Μας παραθέτει επίσης, πως προσπερνά τη βαρετή ερώτηση ταυτοποίησης των ορίων μεταξύ λαϊκής έκφρασης (που παράγει γνησιότητα) και του «τεχνητού», ως αποτέλεσμα στείρου μιμητισμού, τοποθετώντας το σκεπτικό του στην οξυδέρκεια του κάθε ερμηνευτή ». Είναι επίσης σημαντικό για το ίδιο το έργο η ερμηνεία του εκ βαθέων της ψυχής, έτσι που να μπορεί να περιγράψει βασικές ανθρώπινες αρχές: το θάνατο, τον έρωτα, τον πόνο, την αγαλλίαση.

3 Όσον αφορά την μετρική δομή της έχει μεγάλη ομοιότητα με το romance, ενός λαϊκού επί το πλείστον λογοτεχνικού είδους (το οποίο αν και πρωτοεμφανίστηκε στην Ισπανία κατά τα τέλη του 15ου αιώνα), άνθισε στην Ανδαλουσία τον 19◦ και 20ο αιώνα. Η copla τώρα εμπεριέχεται σε αρκετά μεγάλο βαθμό στο έργο του επιφανούς ποιητή της Ανδαλουσίας , Αntonio Machado (1875- 1939) με ευαισθησία και αμεσότητα. Ο αναγνώστης γίνεται θεατής ενός καίριου στοχασμού δοσμένου με τρόπο οικείο από λέξεις «σύμβολα».
 Hasta que el pueblo las canta,
las coplas,coplas no son,
y cuando las canta el pueblo
ya nadie sabe el autor.

Tal es la gloria,Guillén,
de los que escriben cantares:
oir decir a la gente
que no los ha escrito nadie.

Procura tú que tus coplas

3 Vergillos Juan ,artículo´´Teoría del conocimiento poético´´, Diario de Sevilla, Cultura y Οcio, 3 de octubre de 2007,p.54 5 vayan al pueblo a parar, aunque dejen de ser tuyas para ser de los demás. Que,al fundir el corazón en el alma popular, lo que se pierde de nombre se gana de eternidad. Μτφ. ¨

Ώσπου να τa τραγουδήσει το χωριό
τα τετράστιχα, τετράστιχα δεν είναι,
 κι όταν τα τραγουδά το χωριό
κανένας δεν ξέρει τον επινοητή.
Τέτοια είναι η δόξα , Γκιγιέν ,
όλων αυτών που γράφουν στιχοπλοκίες
και ν’ ακούν να λέει ο κόσμος
πως δεν τις έγραψε κανείς.

Βεβαιώσου εσύ ότι τα τετράστιχά
 σου θα φτάσουν(θα σταματήσουν) στο λαό
 καθώς θα πάψουν να είναι δικά σου
για να γίνουν κτήμα των άλλων.

Βυθίζοντας τη καρδιά
 μέσα στη λαϊκή ψυχή
αυτό που χάνεται σαν όνομα
κερδίζεται σε αιωνιότητα¨

 4 . Σύμφωνα με τον εξέχοντα ποιητή “o ιδιαίτερος χαρακτήρας του τετράστιχου, όπως η copla είναι συνυφασμένος σε έναν συγκεκριμένο άνθρωπο, τον επονομαζόμενο «el cantaor» -τον τραγουδιστή, στη γνήσια ανδαλουσιανή διάλεκτο, του οποίου το «μεράκι» προέρχεται από καθαρά προσωπική ανάγκη «εξιστόρησης». Ακόμη και στη περίπτωση που του λείψουν οι κατάλληλες ιδέες, μη μπορώντας να βάλει σε κανάλι τα συναισθήματα του, οικειοποιείται ξένες πηγές κρατώντας τη δική του φόρμουλα υπερπηδά τις εκφραστικές ιδιομορφίες, και κάνει το έργο δικό του„. Είναι επίσης πέρα για πέρα αληθινό και συνάμα ιδιαίτερα κοπιαστικό σε ένα σύγχρονο ερμηνευτή να μπορεί να κινείται με ευχέρεια στα όρια της τέχνης του. Καθώς ο ερμηνευτής οδηγεί 4 es.wikipedia.org/wiki/copla <20/7 /2014> 6 στη κορύφωση το έργο είναι τέτοια η αφοσίωση του ακροατηρίου και η συναισθηματική του ταύτιση, ώστε το όλο μείγμα προσδίνει μια διάχυτη αίσθηση απώλειας του χρόνου. Παρελθόν και παρόν εναλλάσσονται και γίνονται ένα.

5 Τελειώνοντας θα ήταν αδόκιμο εκ μέρους μας να μη σημειώσουμε, ότι η copla του 21ου αιώνα δεν ξεχνά να μνημονεύει θεματολογικά τις κακουχίες των δικών της προγόνων του 19ου και 20ου αιώνα ασχέτως αν η θεματική του επιφανούς αυτού τετράστιχου άλλαξε ρότα , είμαστε πεπεισμένοι ότι θα εξακολουθήσει να προσδίνει στην αισθητική του flamenco νέες συγκινήσεις στο πάντρεμά του με νέες υφολογικές προκλήσεις όπως η ποπ ή το χιπ-χόπ. Το ζητούμενο άλλωστε είναι η πεμπτουσία της τέχνης. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ερμηνευτές διαμετρήματος ενός Camarón de la Isla, με καταγωγή από το Cádiz,ο οποίος στη τόσο σύντομη ζωή του (1950- 1992) κατάφερε να δώσει μια νέα πνοή στον όρο του ερμηνευτή , υπήρξε πολυτάλαντος και αυτόφωτος , στη σκηνή πειραματιζόταν σαν ατίθασο άλογο ,δίχως κανόνες.

Ελάχιστοι ερμηνευτές όπως ο
Camarón de la Isla κατάφεραν να «ψελλίσουν» στον υπερθετικό βαθμό το ψυχοκοινωνικό τους σκαρίφημα ως φυλή. Στα ρόδα του πάθους του είναι ακόμα ορατό 5 Piñero Ramírez Pedro M., ¨De la Canción de Amor Medieval a las Soleares ¨, profesor Manuel Alvar , In Memoriam-Fundación Machado- Universidad de Sevilla, 2004, pp. 583,584,587. 7 το αίμα στα αγκάθια όπου γνώση, άγνοια κινδύνου και λυρισμός, οδήγησαν την Ισπανία και τη μικρή Ανδαλουσία σε ένα εκφραστικό μουσικό ιδίωμα παγκόσμιας εμβέλειας. Η συγκεκριμένη «λαϊκή» εξωστρέφεια λαμβάνεται εκ μέρους μας σαν το κυριότερο χαρακτηριστικό ενός πολυσχιδούς ταμπεραμέντου που γονιμοποιεί στους στήμονές του με το νέκταρ των έργων ενός Francisco de Quevedo (17ος αιώνας), των αλληλοσυγκρουόμενων πόθων και τις χίμαιρες των πρωταγωνιστών του Cervantes ,αλλά και τον απώτερο ποιητικό λυρισμό του Federico García Lorca (20ος αιώνας) με τέτοιο τρόπο που όλα τα παραπάνω μετουσιώνονται διαμέσου του γενετικού κώδικα σε ποίηση «ύψιστη» και άφθαρτη μέσα στους αιώνες. 6 Είναι ανεξίτηλα τα υλικά του φλαμένκο που μας παραδίνει η μούσα γενναιόδωρα. Είναι μια ματιά πολιτισμού που αντιστέκεται σε κάθε ενταφιασμό του «αυτόχθονος» γίγνεσθαι , με δήθεν «πολιτισμούς» ελαφριάς περιβολής του σήμερα και ενός λόγου φαιδρού και ρηχού που αρέσκεται στη ναρκισσιστική προβολή και σε αισθητικά αδιέξοδα.


 6 es.wikipedia.org/wiki/Camarón_de_la_Isla <17/5/2015> 8 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Piñero Ramírez Pedro M.,¨De la Canción de Amor Medieval a las Soleares ¨, profesor Manuel Alvar , In Memoriam ,Fundación Machado- Universidad de Sevilla,2004 Velasco Martínez Julio, La Peña Trianera: sus formas y sus hombres 1932-1982, Edic.El Monte Caja de Ahorros,Sevilla,1982 Velázquez José María, Rito y Geografía del Cante flamenco (libro-DVD) ,ediciones:Círculo digital,S.L. ,Madrid,2004 Vergillos Juan, artículo ´´Teoría del conocimiento poético´´, Diario de Sevilla-Cultura y ocio, 3 de octubre de 2007,σ.54.