Tου Αλεξανδρου Μιχαηλιδη
Επιταχύνω το βήμα μου στα στενοσόκακα του ιστορικού κέντρου μιας πόλης όπου εξ ορισμού
ρεαλισμός και μύθος βρίσκονται σε αέναη επαφή ορθώνοντας μια εκλεκτική συγγένεια ανάτασης
μέσα στο χρόνο. Λίγα τετράγωνα παρακάτω ο αρχέγονος ποταμός Guadalquivir (Γουαδαλκιβίρ)
στήνει ένα ιδιόμορφο οπτικό σκηνικό με φόντο κάτι σπασμένα κλαδιά που παρασέρνονται από το
ρεύμα.
Βρισκόμενος στη πόλη της Σεβίλλης, έκλεισα πίσω μου τα άγχη της ελληνικής επικράτειας που ταλανίζουν ολοένα και περισσότερους, με πρώτο και μη εξαιρετέο τον εαυτό μου, και έτσι υπό τη προσωρινή κάλυψη ενός σκέτου «προσεχώς» πήρα τους δρόμους ένα συννεφιασμένο απομεσήμερο ενός τυχαίου Νοέμβρη. Θα συναντούσα μερικούς φίλους σε μια πολύβουη γειτονιά της πόλης δίπλα στην plaza Encarnación (πλατεία ενανθρώπισης) ,τίποτα δεν είναι τυχαίο σε αυτό τον κόσμο άλλωστε. Στο ραντεβού ήταν όλοι εκεί , χαμόγελα , μια πρώτη ρουφηξιά τοπικής μπύρας “Cruz campo”, και πολύ όρεξη για κουβέντα ανταλλάσοντας απόψεις εκατέρωθεν ως δείγμα της εσωτερικής μας αγαλλίασης.
Είναι φορές που η μνήμη παραμερίζει πρόσωπα, τόπους, διευθύνσεις. Η αμφίδρομη ανάμνηση όμως με έκανε να στρέψω το νου μου με γρήγορες δρασκελιές στη παραποτάμια γειτονιά της Τριάνα , που ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα υποδέχτηκε κύματα αγροτικού κατά βάση πληθυσμού ,επί το πλείστον τσιγγάνους , οι οποίοι με τη σειρά τους μπόλιασαν στην εξέλιξη του τοπικού φολκλόρ τη δική τους έκφραση και οπτική ,φτιάχνοντας γέφυρες από ένα κόσμο διαφορετικό . Τον δικό τους ξεχωριστό κόσμο.
2 Η συγκεκριμένη πολυφυλετική συνύπαρξη ήδη από τη δεκαετία του 1920, θα αποπνεύσει έναν ασυνήθιστο «καλλιτεχνικό» δυναμισμό, αντλώντας θεματογραφία μέσα από ένα περιβάλλον φτώχειας και ένδειας. Όλα τα παραπάνω εμπεριέχονται μέσα στη ξακουστή ’’copla’’ (είδος ποιητικού τετράστιχου) , η οποία εκτινάσσεται από τα πνευμόνια του ερμηνευτή της, ποτέ αλάθητη , ίσως και υπερβολική για ένα απαίδευτο αυτί , όμως πάντα επίκαιρη και ξεχωριστή.
Η copla θεωρούνταν ως υποπροϊόν, ένα «παιδί» κατώτερου θεού από μελετητές και από μουσικούς. Κανείς όμως δεν είναι ικανός να καθορίσει τη θέση που της αρμόζει εκτός από τον ίδιο το λαό, και την θυμοσοφία του. Αναφέρει μια τέτοια στα τέλη του ’ 30: [ Esos cuatro puntalitos que sostienen a Triana, San Jacinto , Los Remedios , La O y señá de Santa Ana…. ] 1 Είναι τετράστιχο σπάνιας σημασίας από άποψη ρυμοτομίας της πόλης, όπου ο ανώνυμος δημιουργός επιχειρεί μια έμμεση «χαρτογράφηση» της τότε οικιστικής πραγματικότητας, κάνοντας νύξη στα συγκεκριμένα τέσσερα δημοφιλή σημεία της πόλης της Σεβίλλης.
2 1 “Αυτά τα τέσσερα υποστηρίγματα που οριοθετούν τη ( γειτονιά ) της Τριάνα , τη γειτονιά του Αγίου Υακίνθου ,των Ρεμέδιος την Ο ,με σημάδι την Άγια Άννα…(„μτφ. δική μας ) 2 Velasco Martínez Julio, La Peña Trianera:sus formas y sus hombres 1932-1982,ediciones:El Monte Caja de Ahorros,Sevilla,1982
3 Ειδικότερα στην Ανδαλουσία, το ιστορικό προτσές της τσιγγάνικης κοινότητας σχεδόν από τα τέλη του 15ου αιώνα, βίωνε όλα τα ελαττώματα μιας κοινωνίας βασισμένης σε θρησκευτικές αρχές αδιαλλαξίας ,η οποία στηρίχτηκε στις σε βάρος της φυλετικές περιθωριοποιήσεις. Το συγκεκριμένο αρνητικό περιβάλλον περιέργως θα αυξήσει με το πέρασμα του χρόνου την δημοτικότητα της copla, η οποία ατσαλωμένη από τη κοινωνική καταπίεση, ως προϊόν συναισθηματικής φόρτισης που ψάχνει τρόπο διαφυγής. Βασιζόμενη κυρίως στην αξιοπρέπεια και στον αυθορμητισμό των λαϊκών στρωμάτων που φυλακίζονται ή πέφτουν σε δυσμένεια, η copla ορθοποδεί μέσα σε κλίμα όξυνσης που εκπέμπουν με τη σειρά τους οι δύο κεντρικότεροι πολιτικοί πόλοι ,των ρεπουμπλικάνων και αυτού της φάλαγγας (εθνικιστές) που θα οδηγήσουν την Ισπανία στον Εμφύλιο πόλεμο (1936-1939). Επίσης δεν είναι άνευ σημασίας το γεγονός πως κάθε «αυθεντική» ποιητική έκφραση, η οποία γεννιέται μέσα από δύσκολες κοινωνικά συνθήκες ,δεν δύναται να οικειοποιηθεί από καμιά αριστοκρατία . Η copla λοιπόν ,που ως ποιητική έκφραση άπτεται στην αμεσότητα και την ειλικρίνεια των ανώνυμων δημιουργών της, συνεισφέρει με τη σειρά της σε ένα κλίμα εξωστρέφειας που θα οδηγήσει στη γέννηση του επονομαζόμενου «cante jondo», του φλαμένκο.
4 Μία ενδιαφέρουσα θεωρία για την εξαγωγή της ποιητικής χροιάς της copla έχει αναλύσει εκτενώς ο πανεπιστημιακός μελετητής, Gutiérrez Carbajo, πού μεταξύ άλλων υποστηρίζει « ότι ο λυρισμός που εμπεριέχει η «πρώτη ύλη» του φλαμένκο όπως είναι η copla, αποτελεί το κατεξοχήν είδος ανάγνωσης του φυσικού, κοινωνικού περιβάλλοντος των ερμηνευτών ,όμως περισσότερο του ίδιου του εαυτού τους. Η ποίηση του συγκεκριμένου μουσικού είδους επεξηγεί και ανασχεδιάζει, δίνει απώτερο νόημα στην αυθόρμητη έκφραση. Μας παραθέτει επίσης, πως προσπερνά τη βαρετή ερώτηση ταυτοποίησης των ορίων μεταξύ λαϊκής έκφρασης (που παράγει γνησιότητα) και του «τεχνητού», ως αποτέλεσμα στείρου μιμητισμού, τοποθετώντας το σκεπτικό του στην οξυδέρκεια του κάθε ερμηνευτή ». Είναι επίσης σημαντικό για το ίδιο το έργο η ερμηνεία του εκ βαθέων της ψυχής, έτσι που να μπορεί να περιγράψει βασικές ανθρώπινες αρχές: το θάνατο, τον έρωτα, τον πόνο, την αγαλλίαση.
3 Όσον αφορά την μετρική δομή της έχει μεγάλη ομοιότητα με το romance, ενός λαϊκού επί το πλείστον λογοτεχνικού είδους (το οποίο αν και πρωτοεμφανίστηκε στην Ισπανία κατά τα τέλη του 15ου αιώνα), άνθισε στην Ανδαλουσία τον 19◦ και 20ο αιώνα. Η copla τώρα εμπεριέχεται σε αρκετά μεγάλο βαθμό στο έργο του επιφανούς ποιητή της Ανδαλουσίας , Αntonio Machado (1875- 1939) με ευαισθησία και αμεσότητα. Ο αναγνώστης γίνεται θεατής ενός καίριου στοχασμού δοσμένου με τρόπο οικείο από λέξεις «σύμβολα».
Hasta que el pueblo las canta,
las coplas,coplas no son,
y cuando las canta el pueblo
ya nadie sabe el autor.
Tal es la gloria,Guillén,
de los que escriben cantares:
oir decir a la gente
que no los ha escrito nadie.
Procura tú que tus coplas
3 Vergillos Juan ,artículo´´Teoría del conocimiento poético´´, Diario de Sevilla, Cultura y Οcio, 3 de octubre de 2007,p.54 5 vayan al pueblo a parar, aunque dejen de ser tuyas para ser de los demás. Que,al fundir el corazón en el alma popular, lo que se pierde de nombre se gana de eternidad. Μτφ. ¨
Ώσπου να τa τραγουδήσει το χωριό
τα τετράστιχα, τετράστιχα δεν είναι,
κι όταν τα τραγουδά το χωριό
κανένας δεν ξέρει τον επινοητή.
Τέτοια είναι η δόξα , Γκιγιέν ,
όλων αυτών που γράφουν στιχοπλοκίες
και ν’ ακούν να λέει ο κόσμος
πως δεν τις έγραψε κανείς.
Βεβαιώσου εσύ ότι τα τετράστιχά
σου θα φτάσουν(θα σταματήσουν) στο λαό
καθώς θα πάψουν να είναι δικά σου
για να γίνουν κτήμα των άλλων.
Βυθίζοντας τη καρδιά
μέσα στη λαϊκή ψυχή
αυτό που χάνεται σαν όνομα
κερδίζεται σε αιωνιότητα¨
4 . Σύμφωνα με τον εξέχοντα ποιητή “o ιδιαίτερος χαρακτήρας του τετράστιχου, όπως η copla είναι συνυφασμένος σε έναν συγκεκριμένο άνθρωπο, τον επονομαζόμενο «el cantaor» -τον τραγουδιστή, στη γνήσια ανδαλουσιανή διάλεκτο, του οποίου το «μεράκι» προέρχεται από καθαρά προσωπική ανάγκη «εξιστόρησης». Ακόμη και στη περίπτωση που του λείψουν οι κατάλληλες ιδέες, μη μπορώντας να βάλει σε κανάλι τα συναισθήματα του, οικειοποιείται ξένες πηγές κρατώντας τη δική του φόρμουλα υπερπηδά τις εκφραστικές ιδιομορφίες, και κάνει το έργο δικό του„. Είναι επίσης πέρα για πέρα αληθινό και συνάμα ιδιαίτερα κοπιαστικό σε ένα σύγχρονο ερμηνευτή να μπορεί να κινείται με ευχέρεια στα όρια της τέχνης του. Καθώς ο ερμηνευτής οδηγεί 4 es.wikipedia.org/wiki/copla <20/7 /2014> 6 στη κορύφωση το έργο είναι τέτοια η αφοσίωση του ακροατηρίου και η συναισθηματική του ταύτιση, ώστε το όλο μείγμα προσδίνει μια διάχυτη αίσθηση απώλειας του χρόνου. Παρελθόν και παρόν εναλλάσσονται και γίνονται ένα.
5 Τελειώνοντας θα ήταν αδόκιμο εκ μέρους μας να μη σημειώσουμε, ότι η copla του 21ου αιώνα δεν ξεχνά να μνημονεύει θεματολογικά τις κακουχίες των δικών της προγόνων του 19ου και 20ου αιώνα ασχέτως αν η θεματική του επιφανούς αυτού τετράστιχου άλλαξε ρότα , είμαστε πεπεισμένοι ότι θα εξακολουθήσει να προσδίνει στην αισθητική του flamenco νέες συγκινήσεις στο πάντρεμά του με νέες υφολογικές προκλήσεις όπως η ποπ ή το χιπ-χόπ. Το ζητούμενο άλλωστε είναι η πεμπτουσία της τέχνης. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ερμηνευτές διαμετρήματος ενός Camarón de la Isla, με καταγωγή από το Cádiz,ο οποίος στη τόσο σύντομη ζωή του (1950- 1992) κατάφερε να δώσει μια νέα πνοή στον όρο του ερμηνευτή , υπήρξε πολυτάλαντος και αυτόφωτος , στη σκηνή πειραματιζόταν σαν ατίθασο άλογο ,δίχως κανόνες.
Ελάχιστοι ερμηνευτές όπως ο
Camarón de la Isla κατάφεραν να «ψελλίσουν» στον υπερθετικό βαθμό το ψυχοκοινωνικό τους σκαρίφημα ως φυλή. Στα ρόδα του πάθους του είναι ακόμα ορατό 5 Piñero Ramírez Pedro M., ¨De la Canción de Amor Medieval a las Soleares ¨, profesor Manuel Alvar , In Memoriam-Fundación Machado- Universidad de Sevilla, 2004, pp. 583,584,587. 7 το αίμα στα αγκάθια όπου γνώση, άγνοια κινδύνου και λυρισμός, οδήγησαν την Ισπανία και τη μικρή Ανδαλουσία σε ένα εκφραστικό μουσικό ιδίωμα παγκόσμιας εμβέλειας. Η συγκεκριμένη «λαϊκή» εξωστρέφεια λαμβάνεται εκ μέρους μας σαν το κυριότερο χαρακτηριστικό ενός πολυσχιδούς ταμπεραμέντου που γονιμοποιεί στους στήμονές του με το νέκταρ των έργων ενός Francisco de Quevedo (17ος αιώνας), των αλληλοσυγκρουόμενων πόθων και τις χίμαιρες των πρωταγωνιστών του Cervantes ,αλλά και τον απώτερο ποιητικό λυρισμό του Federico García Lorca (20ος αιώνας) με τέτοιο τρόπο που όλα τα παραπάνω μετουσιώνονται διαμέσου του γενετικού κώδικα σε ποίηση «ύψιστη» και άφθαρτη μέσα στους αιώνες. 6 Είναι ανεξίτηλα τα υλικά του φλαμένκο που μας παραδίνει η μούσα γενναιόδωρα. Είναι μια ματιά πολιτισμού που αντιστέκεται σε κάθε ενταφιασμό του «αυτόχθονος» γίγνεσθαι , με δήθεν «πολιτισμούς» ελαφριάς περιβολής του σήμερα και ενός λόγου φαιδρού και ρηχού που αρέσκεται στη ναρκισσιστική προβολή και σε αισθητικά αδιέξοδα.
6 es.wikipedia.org/wiki/Camarón_de_la_Isla <17/5/2015> 8 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Piñero Ramírez Pedro M.,¨De la Canción de Amor Medieval a las Soleares ¨, profesor Manuel Alvar , In Memoriam ,Fundación Machado- Universidad de Sevilla,2004 Velasco Martínez Julio, La Peña Trianera: sus formas y sus hombres 1932-1982, Edic.El Monte Caja de Ahorros,Sevilla,1982 Velázquez José María, Rito y Geografía del Cante flamenco (libro-DVD) ,ediciones:Círculo digital,S.L. ,Madrid,2004 Vergillos Juan, artículo ´´Teoría del conocimiento poético´´, Diario de Sevilla-Cultura y ocio, 3 de octubre de 2007,σ.54.
Βρισκόμενος στη πόλη της Σεβίλλης, έκλεισα πίσω μου τα άγχη της ελληνικής επικράτειας που ταλανίζουν ολοένα και περισσότερους, με πρώτο και μη εξαιρετέο τον εαυτό μου, και έτσι υπό τη προσωρινή κάλυψη ενός σκέτου «προσεχώς» πήρα τους δρόμους ένα συννεφιασμένο απομεσήμερο ενός τυχαίου Νοέμβρη. Θα συναντούσα μερικούς φίλους σε μια πολύβουη γειτονιά της πόλης δίπλα στην plaza Encarnación (πλατεία ενανθρώπισης) ,τίποτα δεν είναι τυχαίο σε αυτό τον κόσμο άλλωστε. Στο ραντεβού ήταν όλοι εκεί , χαμόγελα , μια πρώτη ρουφηξιά τοπικής μπύρας “Cruz campo”, και πολύ όρεξη για κουβέντα ανταλλάσοντας απόψεις εκατέρωθεν ως δείγμα της εσωτερικής μας αγαλλίασης.
Είναι φορές που η μνήμη παραμερίζει πρόσωπα, τόπους, διευθύνσεις. Η αμφίδρομη ανάμνηση όμως με έκανε να στρέψω το νου μου με γρήγορες δρασκελιές στη παραποτάμια γειτονιά της Τριάνα , που ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα υποδέχτηκε κύματα αγροτικού κατά βάση πληθυσμού ,επί το πλείστον τσιγγάνους , οι οποίοι με τη σειρά τους μπόλιασαν στην εξέλιξη του τοπικού φολκλόρ τη δική τους έκφραση και οπτική ,φτιάχνοντας γέφυρες από ένα κόσμο διαφορετικό . Τον δικό τους ξεχωριστό κόσμο.
2 Η συγκεκριμένη πολυφυλετική συνύπαρξη ήδη από τη δεκαετία του 1920, θα αποπνεύσει έναν ασυνήθιστο «καλλιτεχνικό» δυναμισμό, αντλώντας θεματογραφία μέσα από ένα περιβάλλον φτώχειας και ένδειας. Όλα τα παραπάνω εμπεριέχονται μέσα στη ξακουστή ’’copla’’ (είδος ποιητικού τετράστιχου) , η οποία εκτινάσσεται από τα πνευμόνια του ερμηνευτή της, ποτέ αλάθητη , ίσως και υπερβολική για ένα απαίδευτο αυτί , όμως πάντα επίκαιρη και ξεχωριστή.
Η copla θεωρούνταν ως υποπροϊόν, ένα «παιδί» κατώτερου θεού από μελετητές και από μουσικούς. Κανείς όμως δεν είναι ικανός να καθορίσει τη θέση που της αρμόζει εκτός από τον ίδιο το λαό, και την θυμοσοφία του. Αναφέρει μια τέτοια στα τέλη του ’ 30: [ Esos cuatro puntalitos que sostienen a Triana, San Jacinto , Los Remedios , La O y señá de Santa Ana…. ] 1 Είναι τετράστιχο σπάνιας σημασίας από άποψη ρυμοτομίας της πόλης, όπου ο ανώνυμος δημιουργός επιχειρεί μια έμμεση «χαρτογράφηση» της τότε οικιστικής πραγματικότητας, κάνοντας νύξη στα συγκεκριμένα τέσσερα δημοφιλή σημεία της πόλης της Σεβίλλης.
2 1 “Αυτά τα τέσσερα υποστηρίγματα που οριοθετούν τη ( γειτονιά ) της Τριάνα , τη γειτονιά του Αγίου Υακίνθου ,των Ρεμέδιος την Ο ,με σημάδι την Άγια Άννα…(„μτφ. δική μας ) 2 Velasco Martínez Julio, La Peña Trianera:sus formas y sus hombres 1932-1982,ediciones:El Monte Caja de Ahorros,Sevilla,1982
3 Ειδικότερα στην Ανδαλουσία, το ιστορικό προτσές της τσιγγάνικης κοινότητας σχεδόν από τα τέλη του 15ου αιώνα, βίωνε όλα τα ελαττώματα μιας κοινωνίας βασισμένης σε θρησκευτικές αρχές αδιαλλαξίας ,η οποία στηρίχτηκε στις σε βάρος της φυλετικές περιθωριοποιήσεις. Το συγκεκριμένο αρνητικό περιβάλλον περιέργως θα αυξήσει με το πέρασμα του χρόνου την δημοτικότητα της copla, η οποία ατσαλωμένη από τη κοινωνική καταπίεση, ως προϊόν συναισθηματικής φόρτισης που ψάχνει τρόπο διαφυγής. Βασιζόμενη κυρίως στην αξιοπρέπεια και στον αυθορμητισμό των λαϊκών στρωμάτων που φυλακίζονται ή πέφτουν σε δυσμένεια, η copla ορθοποδεί μέσα σε κλίμα όξυνσης που εκπέμπουν με τη σειρά τους οι δύο κεντρικότεροι πολιτικοί πόλοι ,των ρεπουμπλικάνων και αυτού της φάλαγγας (εθνικιστές) που θα οδηγήσουν την Ισπανία στον Εμφύλιο πόλεμο (1936-1939). Επίσης δεν είναι άνευ σημασίας το γεγονός πως κάθε «αυθεντική» ποιητική έκφραση, η οποία γεννιέται μέσα από δύσκολες κοινωνικά συνθήκες ,δεν δύναται να οικειοποιηθεί από καμιά αριστοκρατία . Η copla λοιπόν ,που ως ποιητική έκφραση άπτεται στην αμεσότητα και την ειλικρίνεια των ανώνυμων δημιουργών της, συνεισφέρει με τη σειρά της σε ένα κλίμα εξωστρέφειας που θα οδηγήσει στη γέννηση του επονομαζόμενου «cante jondo», του φλαμένκο.
4 Μία ενδιαφέρουσα θεωρία για την εξαγωγή της ποιητικής χροιάς της copla έχει αναλύσει εκτενώς ο πανεπιστημιακός μελετητής, Gutiérrez Carbajo, πού μεταξύ άλλων υποστηρίζει « ότι ο λυρισμός που εμπεριέχει η «πρώτη ύλη» του φλαμένκο όπως είναι η copla, αποτελεί το κατεξοχήν είδος ανάγνωσης του φυσικού, κοινωνικού περιβάλλοντος των ερμηνευτών ,όμως περισσότερο του ίδιου του εαυτού τους. Η ποίηση του συγκεκριμένου μουσικού είδους επεξηγεί και ανασχεδιάζει, δίνει απώτερο νόημα στην αυθόρμητη έκφραση. Μας παραθέτει επίσης, πως προσπερνά τη βαρετή ερώτηση ταυτοποίησης των ορίων μεταξύ λαϊκής έκφρασης (που παράγει γνησιότητα) και του «τεχνητού», ως αποτέλεσμα στείρου μιμητισμού, τοποθετώντας το σκεπτικό του στην οξυδέρκεια του κάθε ερμηνευτή ». Είναι επίσης σημαντικό για το ίδιο το έργο η ερμηνεία του εκ βαθέων της ψυχής, έτσι που να μπορεί να περιγράψει βασικές ανθρώπινες αρχές: το θάνατο, τον έρωτα, τον πόνο, την αγαλλίαση.
3 Όσον αφορά την μετρική δομή της έχει μεγάλη ομοιότητα με το romance, ενός λαϊκού επί το πλείστον λογοτεχνικού είδους (το οποίο αν και πρωτοεμφανίστηκε στην Ισπανία κατά τα τέλη του 15ου αιώνα), άνθισε στην Ανδαλουσία τον 19◦ και 20ο αιώνα. Η copla τώρα εμπεριέχεται σε αρκετά μεγάλο βαθμό στο έργο του επιφανούς ποιητή της Ανδαλουσίας , Αntonio Machado (1875- 1939) με ευαισθησία και αμεσότητα. Ο αναγνώστης γίνεται θεατής ενός καίριου στοχασμού δοσμένου με τρόπο οικείο από λέξεις «σύμβολα».
Hasta que el pueblo las canta,
las coplas,coplas no son,
y cuando las canta el pueblo
ya nadie sabe el autor.
Tal es la gloria,Guillén,
de los que escriben cantares:
oir decir a la gente
que no los ha escrito nadie.
Procura tú que tus coplas
3 Vergillos Juan ,artículo´´Teoría del conocimiento poético´´, Diario de Sevilla, Cultura y Οcio, 3 de octubre de 2007,p.54 5 vayan al pueblo a parar, aunque dejen de ser tuyas para ser de los demás. Que,al fundir el corazón en el alma popular, lo que se pierde de nombre se gana de eternidad. Μτφ. ¨
Ώσπου να τa τραγουδήσει το χωριό
τα τετράστιχα, τετράστιχα δεν είναι,
κι όταν τα τραγουδά το χωριό
κανένας δεν ξέρει τον επινοητή.
Τέτοια είναι η δόξα , Γκιγιέν ,
όλων αυτών που γράφουν στιχοπλοκίες
και ν’ ακούν να λέει ο κόσμος
πως δεν τις έγραψε κανείς.
Βεβαιώσου εσύ ότι τα τετράστιχά
σου θα φτάσουν(θα σταματήσουν) στο λαό
καθώς θα πάψουν να είναι δικά σου
για να γίνουν κτήμα των άλλων.
Βυθίζοντας τη καρδιά
μέσα στη λαϊκή ψυχή
αυτό που χάνεται σαν όνομα
κερδίζεται σε αιωνιότητα¨
4 . Σύμφωνα με τον εξέχοντα ποιητή “o ιδιαίτερος χαρακτήρας του τετράστιχου, όπως η copla είναι συνυφασμένος σε έναν συγκεκριμένο άνθρωπο, τον επονομαζόμενο «el cantaor» -τον τραγουδιστή, στη γνήσια ανδαλουσιανή διάλεκτο, του οποίου το «μεράκι» προέρχεται από καθαρά προσωπική ανάγκη «εξιστόρησης». Ακόμη και στη περίπτωση που του λείψουν οι κατάλληλες ιδέες, μη μπορώντας να βάλει σε κανάλι τα συναισθήματα του, οικειοποιείται ξένες πηγές κρατώντας τη δική του φόρμουλα υπερπηδά τις εκφραστικές ιδιομορφίες, και κάνει το έργο δικό του„. Είναι επίσης πέρα για πέρα αληθινό και συνάμα ιδιαίτερα κοπιαστικό σε ένα σύγχρονο ερμηνευτή να μπορεί να κινείται με ευχέρεια στα όρια της τέχνης του. Καθώς ο ερμηνευτής οδηγεί 4 es.wikipedia.org/wiki/copla <20/7 /2014> 6 στη κορύφωση το έργο είναι τέτοια η αφοσίωση του ακροατηρίου και η συναισθηματική του ταύτιση, ώστε το όλο μείγμα προσδίνει μια διάχυτη αίσθηση απώλειας του χρόνου. Παρελθόν και παρόν εναλλάσσονται και γίνονται ένα.
5 Τελειώνοντας θα ήταν αδόκιμο εκ μέρους μας να μη σημειώσουμε, ότι η copla του 21ου αιώνα δεν ξεχνά να μνημονεύει θεματολογικά τις κακουχίες των δικών της προγόνων του 19ου και 20ου αιώνα ασχέτως αν η θεματική του επιφανούς αυτού τετράστιχου άλλαξε ρότα , είμαστε πεπεισμένοι ότι θα εξακολουθήσει να προσδίνει στην αισθητική του flamenco νέες συγκινήσεις στο πάντρεμά του με νέες υφολογικές προκλήσεις όπως η ποπ ή το χιπ-χόπ. Το ζητούμενο άλλωστε είναι η πεμπτουσία της τέχνης. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ερμηνευτές διαμετρήματος ενός Camarón de la Isla, με καταγωγή από το Cádiz,ο οποίος στη τόσο σύντομη ζωή του (1950- 1992) κατάφερε να δώσει μια νέα πνοή στον όρο του ερμηνευτή , υπήρξε πολυτάλαντος και αυτόφωτος , στη σκηνή πειραματιζόταν σαν ατίθασο άλογο ,δίχως κανόνες.
Ελάχιστοι ερμηνευτές όπως ο
Camarón de la Isla κατάφεραν να «ψελλίσουν» στον υπερθετικό βαθμό το ψυχοκοινωνικό τους σκαρίφημα ως φυλή. Στα ρόδα του πάθους του είναι ακόμα ορατό 5 Piñero Ramírez Pedro M., ¨De la Canción de Amor Medieval a las Soleares ¨, profesor Manuel Alvar , In Memoriam-Fundación Machado- Universidad de Sevilla, 2004, pp. 583,584,587. 7 το αίμα στα αγκάθια όπου γνώση, άγνοια κινδύνου και λυρισμός, οδήγησαν την Ισπανία και τη μικρή Ανδαλουσία σε ένα εκφραστικό μουσικό ιδίωμα παγκόσμιας εμβέλειας. Η συγκεκριμένη «λαϊκή» εξωστρέφεια λαμβάνεται εκ μέρους μας σαν το κυριότερο χαρακτηριστικό ενός πολυσχιδούς ταμπεραμέντου που γονιμοποιεί στους στήμονές του με το νέκταρ των έργων ενός Francisco de Quevedo (17ος αιώνας), των αλληλοσυγκρουόμενων πόθων και τις χίμαιρες των πρωταγωνιστών του Cervantes ,αλλά και τον απώτερο ποιητικό λυρισμό του Federico García Lorca (20ος αιώνας) με τέτοιο τρόπο που όλα τα παραπάνω μετουσιώνονται διαμέσου του γενετικού κώδικα σε ποίηση «ύψιστη» και άφθαρτη μέσα στους αιώνες. 6 Είναι ανεξίτηλα τα υλικά του φλαμένκο που μας παραδίνει η μούσα γενναιόδωρα. Είναι μια ματιά πολιτισμού που αντιστέκεται σε κάθε ενταφιασμό του «αυτόχθονος» γίγνεσθαι , με δήθεν «πολιτισμούς» ελαφριάς περιβολής του σήμερα και ενός λόγου φαιδρού και ρηχού που αρέσκεται στη ναρκισσιστική προβολή και σε αισθητικά αδιέξοδα.
6 es.wikipedia.org/wiki/Camarón_de_la_Isla <17/5/2015> 8 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Piñero Ramírez Pedro M.,¨De la Canción de Amor Medieval a las Soleares ¨, profesor Manuel Alvar , In Memoriam ,Fundación Machado- Universidad de Sevilla,2004 Velasco Martínez Julio, La Peña Trianera: sus formas y sus hombres 1932-1982, Edic.El Monte Caja de Ahorros,Sevilla,1982 Velázquez José María, Rito y Geografía del Cante flamenco (libro-DVD) ,ediciones:Círculo digital,S.L. ,Madrid,2004 Vergillos Juan, artículo ´´Teoría del conocimiento poético´´, Diario de Sevilla-Cultura y ocio, 3 de octubre de 2007,σ.54.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου